Tazmanya Kaplanı Görüldü Mü? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Bir Değerlendirme
Tazmanya Kaplanı, dünyanın dört bir yanında nesli tükenmiş kabul edilen bir hayvan olarak anılsa da, son yıllarda yapılan çeşitli açıklamalar ve haberler, bazen bu türün hala hayatta olduğunu düşündürtmeye devam ediyor. Tazmanya Kaplanı’nın “görülüp görülmediği” meselesi, sadece biyolojik ya da ekolojik bir soru değil. Aynı zamanda toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi daha geniş kavramlarla da bağlantılı bir konu. Bu yazıda, İstanbul sokaklarında, toplu taşımada ve işyerimde gözlemlediğim farklı sahnelerden yola çıkarak, Tazmanya Kaplanı’nın “görülüp görülmediği” meselesinin toplumsal yansımalarını ele alacağım.
Tazmanya Kaplanı Görüldü Mü? Bir Metafor Olarak
Öncelikle, Tazmanya Kaplanı’nın görüldü mü meselesini, sadece bir hayvan türünün hayatta olup olmadığını sorgulamanın ötesine taşımalıyız. Bugün, toplumsal cinsiyet ve çeşitlilik konularına dair birçok söylemde, “görülmediği” varsayılan, ancak varlığı hala hissedilen birçok grup ve bireyden bahsediyoruz. Tazmanya Kaplanı’nın “görülmediği” kabul edilen ama bazen yeniden ortaya çıkma ihtimali üzerine kurulu bu tartışma, aslında birçok sosyal grubun ve kimliğin varoluş mücadelesine dair de bir metafor olarak okunabilir.
Bir kadın olarak, bazen toplumsal cinsiyetin belirlediği sınırlamalara karşı savaşmak, kadınların görünürlüğünü artırmaya çalışmak, Tazmanya Kaplanı’nın “görülüp görülmediği” meselesi gibi hissettirebiliyor. Mesela, İstanbul’da toplu taşımada, sabah işe giderken karşılaştığım bir sahnede, herkesin “kendi alanında” rahatça oturması, kadınların ise ayakta durmak zorunda kalması gibi durumlar, kadınların hala toplumda yeterince görünür olmadığının ve toplumsal rollerin hala derin bir şekilde var olduğunun bir göstergesi gibi geliyor bana. O an, adeta “görülmeyen” bir sosyal eşitsizliğin, görünür olma mücadelesinin, bir Tazmanya Kaplanı’nın hayatta olup olmadığına dair konuşmalar gibi, varlık mücadelesi verdiğini düşündüm.
Çeşitlilik ve Tazmanya Kaplanı’nın Dönüşümü
Tazmanya Kaplanı’nın görülüp görülmediği meselesi, çeşitliliği de gündeme getiriyor. Eğer bu tür, hala bir yerlerde yaşıyorsa, bu sadece ekolojik bir olay değil; aynı zamanda biyoçeşitlilikle ilgili daha büyük bir sorunun, doğanın gücünün ve insan müdahalesinin yarattığı dönüşümün simgesel bir yansımasıdır.
İstanbul’da bir gün işyerime giderken, metrobüste farklı etnik kökenlerden gelen insanlarla yan yana duruyordum. Yanımdaki kadının başörtüsü, arkamdaki adamın giysileri, farklı kimliklerin birleşimi bana çeşitliliğin gerçek anlamını düşündürttü. Ama çeşitlilik sadece görünüşte değil, toplumsal yapının derinliklerinde de var. Metrobüste herkesin önyargılarla, kalıplarla birbirini yargıladığını fark ettim. Tazmanya Kaplanı’nın bir metafor olarak, çoğunlukla gözden kaçırılan, görmezden gelinen kimlikleri temsil ettiğini düşünüyorum. Çeşitli kimliklerin görünürlüğünü tartışmak, Tazmanya Kaplanı’nın hala hayatta olup olmadığı gibi, bir yandan da sosyo-kültürel bir değişimi işaret ediyor.
Sosyal Adalet ve Tazmanya Kaplanı’nın Sesi
Sosyal adaletin önemine gelirsek, Tazmanya Kaplanı’nın “görülmesi” yalnızca bir hayvanın var olup olmadığından çok daha fazlasını ifade ediyor. Bu, adaletin, eşitliğin ve hakların “görülüp görülmediği” meselesidir. Benim gözlemlediğim, sokakta ya da işyerinde insanların zaman zaman çok zorlandıkları, yeterince seslerini çıkaramadıkları anlar oluyor. Kadınların, farklı etnik kökenlerden gelenlerin, LGBTQ+ bireylerinin ve engelli bireylerin sıkça karşılaştığı ayrımcılık, Tazmanya Kaplanı’nın hala “görülmediği” durumları temsil ediyor.
Bir gün işyerinde, yeni işe başlamış bir arkadaşım bana farklı cinsiyet kimliklerinden bahsediyordu. O anda, kimliklerin görünür olmaması, en az Tazmanya Kaplanı’nın görülememesi gibi bir meseleyi ortaya çıkartıyordu. O insan, kimliğinin bir parçasını, toplumsal cinsiyetin baskılarından dolayı gizlemek zorunda hissediyordu. Birçok insanın “görülmemiş” veya “duyulmamış” hissetmesi, toplumsal adaletin ne kadar uzağında olduğumuzu gösteriyor.
Tazmanya Kaplanı’nın “Görülmesi” ve Gelecek
Gelecekte, Tazmanya Kaplanı’nın görüldüğü haberi, belki de bir umut ışığı olabilir. Bu, kaybolmuş olan bir şeyin, bir toplumda bir kimliğin, bir toplumsal gruptaki eşitsizliğin fark edilmesi anlamına gelir. Eğer bu toplumda, herkesin “görülmesi” sağlanabilirse, toplumun adalet duygusu da güçlenecektir. Ben de kendimi, başkalarının haklarını savunurken ve sosyal adalet için çaba gösterirken, bazen o “görülmeyen” Tazmanya Kaplanı’nın ortaya çıkmasını, eşitliğin ve çeşitliliğin zaferini görmek isterim.
Sonuçta, Tazmanya Kaplanı’nın görülüp görülmediği meselesi, aslında bir toplumun ne kadar açık fikirli, eşitlikçi ve adil olduğunun bir göstergesidir. Eğer tüm bireylerin hakları ve kimlikleri görünürse, belki de en sonunda Tazmanya Kaplanı’nın varlığına dair tartışmalar, geçmişte kalacak ve biz toplumsal eşitlik adına daha adil bir dünya kurabiliriz.